geschiedenis parochie

Historie

Parochiegeschiedenis Bavel in vogelvlucht.

992 - Hilsondis, gravin van Strijen, sticht de abdij voor adellijke dames te Thorn bij Roermond. Zij schenkt aan de abdij een aantal bezittingen in de omgeving van Breda, o.a. het goed Gillesa (Gilze) met onderhorigheden, waaronder het grondgebied van Bavel valt.

1299- In een document komt voor het eerst de naam Bavel voor. Heeft die naam iets te maken met Sint Bavo (580-654), die in deze streken goederen bezat en de Sint Baafsabdij in Gent stichtte (Bavo-lo, Bos van Bavo)? Kwam langs deze weg ook de oude verering voor Sint Brigida(overleden in Ierland in 523), aan wie de kapel of kerk van Bavel werd toegewijd?

1316- Bavel wordt min of meer een zelfstandige parochie, afgesplitst van de parochie Gilze. De pastoor van Gilze en de abdis van Thorn wijzen de priester voor Bavel aan en zorgen voor diens onderhoud uit de opbrengsten van goederen en landerijen.

1484- Een brand verwoest de bestaande kerk of kapel van Bavel. Er wordt een nieuwe torenkerk gebouwd. In een document van 1488 is sprake van de pas gebouwde en nog niet geconsacreerde kerk van Bavel. Nog steeds heeft de abdis van Thorn in Bavel zeer oude rechten, o.a. op kerkelijk gebied. Bestuurlijke rechten zijn al lang overgedragen aan de Hertog van Brabant en, onder deze, aan de Heren van Breda.

1568- Begin van de tachtigjarige oorlog tegen de Spaanse Landsheer. De Heren van Breda zijn de Prinsen van Oranje, die goede relaties hebben met de abdij van Thorn. Desondanks is er veel oorlogsellende. Afwisselend zijn Breda en omstreken in handen van de legers van de Prins en de Spanjaarden.

1648- Bij het einde van de tachtigjarige oorlog zijn Breda en omstreken definitief in de macht van de Republiek der Verenigde Nederlanden(Noord-Brabant is Generaliteitsland). De openbare uitoefening van de katholieke eredienst wordt verboden. De kerk van Bavel wordt bestemd voor de diensten van de in 1641 opgerichte Hervormde Gemeente van Ginneken en Bavel. Er zijn in Bavel altijd maar enkele protestanten geweest. Vanuit Den Haag wordt de onderwijzer van de openbare school benoemd, een protestant die vaak tevens koster is. De Katholieken van Bavel gaan kerken op kasteel IJpelaar, waar hun priester onderdak heeft gevonden.

1683- Op het gebied van kasteel IJpelaar, tussen het kasteeltje en de huidige Seminarieweg, wordt een kerkschuur gebouwd, waar de katholieken van Bavel en Heusdenhout ter kerk gaan.

1743- De bewoonster van IJpelaar, Joanna de Journo, wil voor de kerkschuur op haar gebied huur- en onderhoudskosten vergoed zien. Er volgt een proces.De katholieken krijgen van de Staten-Generaal verlof een nieuwe kerkschuur te bouwen op de akker “De Brake” aan de rand van het dorp.

1795- De legers van de Franse Revolutie veroveren ons land. De kerkgenootschappen krijgen gelijke rechten. Ook komt er een einde aan de bemoeienissen van de abdissen van Thorn, die tot 1797 die rechten nog uitoefenden. De katholieken proberen nu hun oude torenkerk terug te krijgen, eerst in 1798 en dan in 1805, maar beide keren tevergeefs, omdat de Hervormde Gemeente niet mee wil werken.

1809- Bij Koninklijke Beschikking van de Franse koning Lodewijk Napoleon(4 mei 1809) krijgen de katholieken van Bavel hun oude torenkerk terug. Deze is erg vervallen en er moet aan verbouwd en verbeterd worden. De kerkschuur op “De Brake”wordt afgebroken.

1837- De huidige pastorie wordt gebouwd door pastoor van Gils. Diens opvolgers hebben de pastorie regelmatig uitgebreid en gemoderniseerd. De pastorie is in 1969 op de lijst van rijksmonumenten geplaatst.

1855- Nadat in 1853 in Nederland de katholieke hiërarchie is hersteld en er weer bisdommen met bisschoppen zijn, wordt nu de bestaande parochie van Bavel bevestigd door de Bredase bisschop Mgr. Van Hooydonk. De oude parochiegrenzen blijven praktisch gehandhaafd. Naast de heilige Brigida krijgt de parochie nu als eerste patrones Onze Lieve Vrouw en de kerk wordt de kerk van O.L.Vrouw ten Hemelopneming(ook wel H.Maria Hemelvaart genoemd).

1860- De kerktoren en klokken, volgens de Staatsregeling van 1798 eigendom van de burgerlijke gemeente, worden voor f. 1100,-- door de gemeente aan het kerkbestuur verkocht.

1887- Op 23 mei wordt de nieuwe neogotische parochiekerk van Bavel plechtig geconsacreerd door de Bredase bisschop Mgr. Petrus Leijten, die in 1885 als pastoor van Bavel begonnen was met de bouw van de nieuwe kerk.De oude kerk wordt een jaar later afgebroken.

 

1940- Oorlog met Duitsland. Veel inwoners van Bavel worden geëvacueerd, maar de meesten keren na enkele dagen weer terug. De kerk heeft praktisch geen schade geleden. Het Loret-orgel (1855) wordt uitgebreid en electropneumatisch gemaakt. De speeltafel wordt omgedraaid en er wordt een zelfstandig pedaal toegevoegd. Er wordt een elektrische windvoorziening aangebracht.

1944- Op 28 oktober wordt Bavel door de Polen bevrijd. Er is veel schade in het dorp en er zijn enkele doden te betreuren. De toren en ramen van de kerk hebben veel schade opgelopen. In de maanden na de bevrijding wordt door neervallende vliegende bommen nog meer schade aan het kerkgebouw toegebracht. Het volledige herstel vergt enkele jaren.

1974- Plannen om een nieuwe kerk te bouwen zijn niet doorgegaan. De kerk wordt van binnen grondig gerestaureerd en komt op de lijst van rijksmonumenten.

Toren en buitenkant van de kerk worden gerestaureerd. Op 23 mei wordt herdacht dat honderd jaar geleden de nieuwe parochiekerk van Bavel plechtig in gebruik werd genomen.

De buitenzijde van de kerk wordt gerestaureerd. De ramen worden opnieuw gebrand en in lood gezet.

De laatste Bavelse pastoor Cornelis Riemslag, die de pastorie bewoont, overlijdt op 9 november 1997. De pastorie wordt verkocht en het parochiebestuur laat de panden Kloosterstraat 1 en 3 restaureren en verbouwen tot parochiecentrum.

Het Loret-hoofdorgel (uit 1855) wordt in 2003 gerestaureerd door de firma Flentrop, financieel mogelijk gemaakt door een actie en veel zelfwerkzaamheid.

Bron: Boekje “Kerken in Bavel” geschreven door Dr. C.Rademakers ss.cc. en uitgegeven door Heemkundekring Paulus van Daesdonck.

Gebouwen

De bijna 400 jaar oude kerk was te klein geworden en pastoor Leyten besloot tot de bouw van een nieuwe kerk.

Naar een ontwerp van architect J.Langelaar, een leerling van de beroemde Pierre Cuypers, werd na de eerste steenlegging op 6 april 1886 begonnen met de bouw van de huidige neogotische kerk.

Op 23 mei 1887 werd het voor die tijd zeer moderne kerkgebouw geconsacreerd door de vroegere pastoor en inmiddels tot bisschop gewijde Mgr.Leyten.

De oude 15e eeuwse parochiekerk werd in het jaar daarop afgebroken.

Van de vrijgekomen stenen werden muurtjes rondom het kerkhof opgemetseld. Midden op dit kerkhof, op de plaats waar eens de kerktoren stond, verrees een klein dodenhuisje.

De oude Brigidaklok uit 1463 is na de bouw van de nieuwe kerk in de toren gehangen.

Mariakapel aan de Roosbergseweg.

In onze parochie aan de Roosbergseweg nabij rotonde naar Ulvenhout staat een Mariakapel, welke in 1951 tijdens een kampweek is gebouwd door het Brabants studentengilde.

In de kapel staat een houten beeld, dat gemaakt is door priester / beeldhouwer Omer Chielliet.

 

Copyright © 2013. All Rights Reserved.